Komunikaty i obwieszczenia
W związku z wątpliwościami dotyczącymi "Zasad udzielania pomocy finansowej w formie zasiłków celowych z pomocy społecznej" Wydział Rodziny i Polityki Społecznej zwrócił się, z prośbą do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o szczegółowe wyjaśnienie jak należy interpretować zapis: "przez budynek mieszkalny rozumie się także budynek gospodarczy służący zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski". Poniżej zamieszczono odpowiedz z MSWiA na zadane przez WRiPS pytania. (5 września 2017)

Jak należy rozumieć pojęcie "budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych" lub jakimi kryteriami należy kierować się przy ocenie, że dany budynek gospodarczy służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych poszkodowanego?

W myśl pkt. I.3 Zasad udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych, z dnia 17.08.2017 r., znak: DOLIZK-IV-775-10/2017, zmienionych pismem z dnia 29.08.2017 r., znak: DOLIZK-IV-775-20/2017, przez budynek mieszkalny rozumie się także budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski.
Powyższe koresponduje z przeznaczeniem zasiłków celowych. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W myśl art. 40 ust. 2, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej. Ww. zasiłek może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Odpowiednio do powyższego, zasiłki celowe przysługują osobom i rodzinom, które w wyniku strat poniesionych wskutek klęski żywiołowej w prowadzonym przez siebie gospodarstwie domowym, znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji, w której nie są w stanie zaspokajać swoich niezbędnych potrzeb bytowych w oparciu o posiadane środki własne. Zasiłek celowy może zatem zostać przeznaczony na remont czy odbudowę takiego budynku gospodarczego, który służy realizacji niezbędnej potrzeby bytowej poszkodowanej rodziny czy osoby samotnie gospodarującej, czyli takiej „… bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (wyrok WSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 482/14); takiej, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku,
w warunkach odpowiadających godności człowieka (wyrok NSA z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1523/07); takiej, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia,
a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA z 30 września 2008 r., I OSK 1451/07). Oceny zasadności przyznania zasiłku celowego dokonuje się po przeprowadzeniu, przez pracowników ośrodka pomocy społecznej, rodzinnego wywiadu środowiskowego, w wyniku którego ustalany jest w szczególności zakres szkód wyrządzonych zdarzeniem klęskowym oraz zakres niezbędnej pomocy. Celem wywiadu jest bowiem ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy oraz jego potrzeb.
W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości uznanie za budynek gospodarczy służący zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny budynku służącego do hodowli zwierząt gospodarskich zapewniających głównie pozyskiwanie żywności dla rodziny. Jednocześnie nie wydaje się, aby – co do zasady – za analizowanego rodzaju budynek gospodarczy mógł zostać uznany budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, co wynika
z ww. definicji budynku gospodarczego. Zaspokojeniem niezbędnej potrzeby bytowej nie wydaje się również zasadniczo pozostawać remont/odbudowa budynku gospodarczego wykorzystywanego w ramach działalności rolniczej na cele produkcji rolnej, w sytuacji, w której budynek ten nie jest związany z zaspokojeniem potrzeb rodziny (np. nie służy wytwarzaniu w nim produktów głównie dla potrzeb rodziny), lecz związany jest z produkcją towarów przeznaczonych głównie na sprzedaż na rynku.
Niemniej jednak nie można wykluczyć, w wyjątkowej sytuacji (z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej) udzielenia pomocy na remont bądź odbudowę budynku gospodarczego, który co prawda nie służy bezpośrednio zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych uprawnionych, lecz służy głównie produkcji towarowej na rynek. Dotyczy to sytuacji, w której brak środków pieniężnych ze sprzedaży produktów dla potrzeb rynku (przy braku innych źródeł dochodu) – ze względu na skalę zniszczeń na skutek zdarzenia klęskowego – doprowadzi do braku zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny albo osoby samotnie gospodarującej, czemu przeciwdziałać będzie uzyskanie środków na remont/odbudowę budynku gospodarczego. Zgodzić się przy tym należy z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 542/16, w którym wskazano,
że „wspieraniu, także finansowemu, aktywności zawodowej i działalności zarobkowej (w tym gospodarczej) osób fizycznych służą w pierwszym rzędzie instrumenty przewidziane w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm.), a nie świadczenia z pomocy społecznej, gdyż te ostatnie (…) wolą ustawodawcy nakierowane zostały na zaspokajanie konkretnych potrzeb bytowych”. Powyższe można odnieść także do działalności w rolnictwie, gdzie w zakresie ewentualnej pomocy właściwym pozostaje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że pojęcia „budynek gospodarczy” i „budynek inwentarski” zdefiniowane są w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422). Zgodnie z definicją legalną zawartą w § 3 pkt 8 ww. rozporządzenia budynkiem gospodarczym jest budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz
do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.
Z kolei budynkiem inwentarskim jest budynek służący do hodowli inwentarza (§ 209 ust.1 pkt 3 rozporządzenia). Podsumowując, należy podkreślić, że nie każdy budynek gospodarczy związany z danym gospodarstwem domowym może zostać uznany za budynek gospodarczy, o którym mowa w pkt I.3 Zasad, tj. za budynek gospodarczy,
na którego remont bądź odbudowę może być przyznana pomoc w formie zasiłku celowego, gdyż pomoc może zostać przyznana jedynie na remont/odbudowę budynku gospodarczego służącego zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej.



Czy "budynkami gospodarczymi służącymi zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych"
są przylegające do budynków mieszkalnych (połączone z budynkami mieszkalnymi) garaże, szopy, przybudówki itp.?


Uwzględniając interpretację przedstawioną wyżej, za budynek gospodarczy można uznać zarówno budynki przylegające do budynków mieszkalnych, jak i samodzielne obiekty (niezwiązane fizycznie z budynkiem mieszkalnym).


Czy w związku z treścią art. 100 ustawy o pomocy społecznej, z rezerwy celowej budżetu państwa
na 2017 r., przeznaczonej na usuwanie skutków zdarzeń klęskowych można udzielić pomocy w formie zasiłku celowego na remont/odbudowę budynku inwentarskiego znajdującego się w innej posesji w tej miejscowości, w tej samej gminie, w innej gminie?


Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej „Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie”.